नेहरू विज्ञान केंद्रात मराठी-मल्याळी महोत्सवाचा थाटामाटात समारोप; बहुभाषिक मुंबईत एकता साजरी
मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर )
मराठी-मल्याळी जातीय महोत्सवाच्या सातव्या आवृत्तीचा वरळी येथील नेहरू विज्ञान केंद्रात मोठ्या उत्साहात समारोप झाला, ज्यामुळे मुंबईच्या विविधतेतील एकतेच्या चिरस्थायी भावनेला पुष्टी मिळाली. केरळ आणि महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरांचा उत्सव साजरा करत, हा महोत्सव २०१७ पासून दरवर्षी आयोजित केला जात आहे आणि पुन्हा एकदा भव्यता, शिस्त आणि व्यापक सहभागाद्वारे स्वतःला वेगळे सिद्ध केले आहे.
केंद्रीय संस्कृती मंत्रालयाच्या अंतर्गत नेहरू विज्ञान केंद्र आणि शहरातील प्रमुख सांस्कृतिक संस्थांपैकी एक असलेल्या ऑल मुंबई मल्याळी असोसिएशन (एएमएमए) यांनी संयुक्तपणे हा कार्यक्रम आयोजित केला होता. हा महोत्सव सांस्कृतिक संवाद आणि राष्ट्रीय एकात्मतेसाठी एक सक्रीय व्यासपीठ म्हणून काम करतो.
मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. डॉ. रवींद्र कुलकर्णी यांनी महोत्सवाचे उद्घाटन केले. त्यांनी नमूद केले की जेव्हा भाषा आणि संस्कृती एकत्र येतात तेव्हा त्या सर्जनशीलतेची नवीन दारे खुली होतात, जी शहरी विकासात योगदान देतात आणि राष्ट्रीय एकात्मता मजबूत करतात. सांस्कृतिक देवाणघेवाण ही एक लवचिक आणि प्रगतीशील समाज निर्माण करण्यासाठी मूलभूत आहे, असे त्यांनी सांगितले.
समारोप सत्रात, नेहरू विज्ञान केंद्राचे संचालक उमेश कुमार रस्तोगी यांनी विज्ञान आणि कला यांच्यातील शाश्वत संबंधांबद्दल भाष्य केले. “विज्ञान सत्याचा शोध घेते, तर कला सौंदर्य व्यक्त करते,” असे त्यांनी सांगितले आणि मानवी प्रगतीसाठी दोघांचे एकत्रीकरण आवश्यक आहे यावर भर दिला. सांस्कृतिक अभिव्यक्तीसह वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचे एकत्रीकरण करणे ही समग्र सामाजिक विकासाची निकडीची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले.
फेस्टचे संचालक आणि एएमएमएचे अध्यक्ष जोजो थॉमस यांनी या कार्यक्रमाचे वर्णन राष्ट्रीय एकात्मतेचा एक मजबूत सांस्कृतिक सेतू म्हणून केले. शेकडो शाळांमधील एक हजाराहून अधिक विद्यार्थ्यांनी स्पर्धांमध्ये भाग घेतला, तर संध्याकाळच्या कार्यक्रमांमध्ये शेकडो कलाकारांनी आपल्या सादरीकरणातून प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध केले. नेहरू विज्ञान केंद्राच्या परिपत्रकानुसार निवडलेल्या शाळांपुरताच सहभाग मर्यादित होता, ज्यामुळे संरचित अंमलबजावणी आणि गुणवत्ता मानके सुनिश्चित झाली. काळजीपूर्वक नियोजन आणि जनतेच्या व्यापक प्रतिसादामुळे महोत्सवाची प्रतिष्ठा वाढली.
तीन दिवसांच्या कालावधीत, प्रेक्षकांनी विविध प्रकारचे सादरीकरण अनुभवले, ज्यात मोहिनीअट्टम, भरतनाट्यम, तिरुवतिरकली आणि ओप्पना यांसह लावणी, कोळी नृत्य, मंगळागौर आणि गोंधळ यांचा समावेश होता. ज्यामुळे दोन्ही राज्यांमधील गतिमान कलात्मक देवाणघेवाण दिसून येते. शालेय स्तरावरील स्पर्धा नऊ गटांमध्ये आयोजित करण्यात आल्या. प्रा. डॉ. कवुम्बायी जनार्दनन यांच्या समन्वयाने झालेल्या कविसंमेलनाने उत्सवात साहित्यिक खोली वाढवली. सत्राचे अध्यक्षपद डॉ. अलका नाईक यांनी भूषविले तर संयत प्रभावी सूत्रसंचालन सुलभा चव्हाण यांनी केले.
सहभागी मराठी कवींमध्ये उज्ज्वला लुकतुके, मेघना पाध्ये, प्रफुल्ल साने, एस.बी. सरपडवळ, प्रमोदिनी देशमुख, ज्योती राखुंडे, अनिता कळसकर, जनार्दन म्हात्रे, अनुकुल माळी, योगिता जाधव, कल्पना देशमुख, निर्मला देवस्कर, लता पाटील, संदेश भोईर, इंदिरा कुमुद, पुष्पा कोल्हे, विद्या थोरात, रुपाली लटके, सरोज गाजरे, पूजा काळे, सुजाता शेट्ये, डॉ. स्नेहा राणे, समिधा नलावडे आणि गुरुदत्त वाकदेकर यांनी सहभाग घेतला. मल्याळम कवींमध्ये रेखाराज, उषा शेट्टी, निर्मला श्रीनिवास आणि अंबिली कृष्णकुमार यांचा समावेश होता. सी. पी. कृष्णकुमार यांनी समकालीन मल्याळम साहित्यावर विचार मांडले.
समारोप समारंभात इंडिया टुडेचे व्यवस्थापकीय संपादक एम. जी. अरुण, मुंबई विद्यापीठाचे माजी कुलसचिव डॉ. दिनेश कांबळे आणि होली एंजल इंग्लिश मीडियम स्कूलचे अध्यक्ष जोसेफ सेबॅस्टियन यांनी मार्गदर्शन केले. विजेत्यांना चषक व प्रमाणपत्र प्रदान करण्यात आले. चित्रकला, रांगोळी आणि पुकलम स्पर्धेचे सूत्रसंचालन जेम्स मानलोडी यांनी केले. देशभक्तीपर गीत स्पर्धेसाठी डॉ. अलका नाईक यांनी परीक्षक म्हणून काम पाहिले आणि सिंधू नायर यांनी सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे सूत्रसंचालन केले.
सांस्कृतिक प्रदर्शनापेक्षाही मराठी-मल्याळी वांशिक महोत्सव संवाद, सहअस्तित्व आणि कलात्मक सहकार्यासाठी एक अर्थपूर्ण व्यासपीठ म्हणून उदयास आले. या वर्षीच्या आवृत्तीचा समारोप झाला असला तरी, त्याने जोपासलेली एकात्मतेची भावना मुंबईच्या बहुसांस्कृतिक परिदृश्यात टिकून राहण्यासाठी सज्ज आहे.
